Jakie rośliny najchętniej odwiedzają pszczoły? Rośliny miododajne w Polsce.

Pszczoły to nieocenieni pomocnicy w naszych ogrodach, sadach i na łąkach. Dzięki nim rośliny owadopylne mogą się rozmnażać, a my cieszyć się plonami. Ale czy wiesz, które rośliny są dla pszczół najbardziej atrakcyjne?

Jeśli chcesz stworzyć przyjazne środowisko dla tych pożytecznych owadów lub po prostu lepiej zrozumieć ich zachowania, poznaj najchętniej odwiedzane przez pszczoły rośliny w Polsce.

Spis treści:

1. Co oznacza, że dana roślina jest miododajna?

2. Pszczele ulubieńce - najbardziej miododajne rośliny

3. Dlaczego warto sadzić rośliny przyjazne pszczołom?

4. Podsumowanie

1. Co oznacza, że dana roślina jest miododajna?

Roślina miododajna to taka, która produkuje nektar – słodką substancję wydzielaną przez kwiaty lub inne części rośliny, z której pszczoły wytwarzają miód. Nektar zawiera przede wszystkim cukry, ale także niewielkie ilości aminokwasów, soli mineralnych i innych składników, które są cenne dla owadów zapylających. Poza nektarem, rośliny miododajne często dostarczają również pyłku, który stanowi dla pszczół źródło białka, tłuszczów i witamin niezbędnych do wychowu potomstwa i utrzymania kondycji całej rodziny pszczelej.

Rośliny miododajne są szczególnie ważne w ekosystemie, ponieważ zapewniają pszczołom i innym zapylaczom pożywienie w różnych porach roku. Im więcej takich roślin w danym środowisku, tym większe szanse na przeżycie i rozwój pszczelich rodzin. Dla pszczelarzy rośliny miododajne mają również ogromne znaczenie praktyczne – to właśnie one decydują o ilości i jakości miodu, jaki uda się zebrać w danym sezonie.

Warto dodać, że nie każda roślina kwitnąca jest miododajna – wiele z nich nie wydziela nektaru lub robi to w bardzo małych ilościach, niewystarczających dla pszczół. Dlatego mówi się o tzw. pożytkach pszczelich – miejscach i okresach, w których dostępne są rośliny bogate w nektar i pyłek.

Sadzenie roślin miododajnych w ogrodach, parkach, na łąkach czy nieużytkach to jeden ze sposobów wspierania zapylaczy i dbania o bioróżnorodność.

2. Pszczele ulubieńce - najbardziej miododajne rośliny

Mniszek lekarski - roślina występuje na łąkach, pastwiskach, nieużytkach, przy drogach, trawnikach miejskich oraz w międzyrzędziach sadów. Cała roślina zawiera mleczny sok. Tworzy rozetę liści przyziemnych, które mają różnorodne, powcinane kształty. Pęd kwiatowy jest prosty, bezlistny i pusty w środku. Kwiaty są wyłącznie języczkowate, żółte i skupione na szczycie w koszyczkach. Koszyczki zamykają się po południu oraz podczas pochmurnej pogody. Owocem jest niełupka pokryta puchem, przypominającym parasol. Mniszek zaczyna kwitnąć pod koniec kwietnia, a w cieplejszych miejscach nawet wcześniej. Masowe kwitnienie trwa do końca maja. Pszczoły chętnie odwiedzają kwiaty mniszka, szczególnie ze względu na cenny pyłek. Z jednego hektara uprawy mniszka można uzyskać około 20 kg miodu oraz około 260 kg pyłku.

Rzepak - rzepak to dobrze znana i powszechnie uprawiana roczna roślina oleista, występująca zarówno w odmianie jarej, jak i ozimej. Jej rozgałęzione pędy osiągają nawet do 1,8 metra wysokości. Cała roślina jest gładka, przypomina pokrytą woskiem i ma sinawozielony kolor. Dolne liście mają kształt lirowaty, natomiast górne są bardziej lancetowate. Kwiaty są średniej wielkości, jaskrawożółte i skupione w wydłużone, luźne grona na szczytach pędów. Owocem jest wielonasienna łuszczyna, która pęka podłużnie. Rzepak ozimy kwitnie od końca kwietnia do maja i trwa to około trzech tygodni. W jego kwiatach aktywne są tylko dwa nektarniki z czterech, umieszczone przy krótszych pręcikach. Pszczelarze zbierają z rzepaku miód towarowy. Plony miodu z odmiany ozimej wynoszą od 80 do 140 kg z hektara, a pyłku od 100 do 150 kg, podczas gdy odmiana jara ma wydajność miodową i pyłkową o około połowę niższą.

Lipa - lipa szerokolistna to średniej wielkości drzewo rodzime, które najczęściej sadzi się w miastach oraz wzdłuż dróg. Charakteryzuje się kształtną, stożkowatą koroną, łamliwymi gałęziami i bardzo gęstym ulistnieniem, co sprawia, że jest bardzo ozdobna. Jej liście są duże, sercowate, z piłkowanym brzegiem, miękko owłosione z obu stron, a pod spodem mają skupiska białych włosków w kątach nerwów. Kwiaty o żółtej barwie tworzą zwisające wierzchotki po 3–5 sztuk, z jasnożółtą podsadką. Owocem jest orzeszek z widocznym żeberkowaniem. Lipa kwitnie obficie przez około dwa tygodnie, zaczynając w drugiej dekadzie czerwca, i nie wykazuje zjawiska przemiennego kwitnienia. Nektar produkowany jest na wewnętrznej stronie działek kielicha. Pszczoły zbierają z lipy nektar, pyłek oraz często znaczne ilości spadzi. Z jednego dużego drzewa można uzyskać około 2 kg miodu, co daje około 200 kg z hektara.

Facelia błękitna - roślina osiąga wysokość od 50 do 70 cm i pokryta jest szorstkim owłosieniem. Jej liście są pojedynczo lub podwójnie pierzastosieczne, a ich odcinki mają karbowane brzegi. Lejkowate kwiaty, które mogą mieć barwę niebieską lub fioletową, tworzą skrętki na końcach pędów. Owocem jest torebka zawierająca brązowe, karbowane nasiona. Facelia wysiewana wcześnie w polskich warunkach kwitnie już na początku czerwca. Rośliny zaczynają kwitnąć średnio około 55 dni po wysiewie, a okres kwitnienia trwa od 4 do 6 tygodni. Kwiaty obficie wydzielają nektar i są licznie odwiedzane przez pszczoły miodne oraz trzmiele, które dzięki facelii tworzą charakterystyczne niebieskie obnóża. Z hektara plantacji nasiennej można uzyskać około 300 kg cukrów i 180 kg pyłku.

Wrzos zwyczajny - wrzos to dobrze znany krzew, który powszechnie występuje na terenie całej Polski, szczególnie w suchych lasach sosnowych i brzozowych. Największe jego skupiska można znaleźć na Dolnym Śląsku oraz Pomorzu. Często jest też uprawiany w ogrodach jako roślina ozdobna. Jego gałązki, gęsto pokryte drobnymi liśćmi, dorastają do 30-50 cm wysokości. Liście są zimozielone, wąskie i igiełkowate. Małe, zwisające kwiaty o barwie liliowo-różowej, złożone z czterech płatków, tworzą jednostronne grona na końcach pędów. Owocem jest torebka. Wrzos kwitnie od drugiej dekady sierpnia przez około 4-5 tygodni. Kwiaty dostarczają owadom zarówno nektar, jak i pyłek. Na większych powierzchniach wrzosu możliwy jest zbiór miodu towarowego. Z jednego hektara gęstego, dobrze nasłonecznionego wrzosowiska można uzyskać do 120 kg miodu, choć przeciętna wydajność wynosi około 50 kg.

Drzewa owocowe (jabłonie, grusze, śliwy, czereśnie) - kwitnące wiosną sady to prawdziwe eldorado dla pszczół. Choć same drzewa nie są uznawane za bardzo miododajne, są bardzo ważne w kontekście zapylania – bez pszczół nie byłoby owoców.

Kasztanowiec, Klon, Wierzba - są roślinami miododajnymi, ponieważ produkują nektar i pyłek, które są cennym źródłem pokarmu dla pszczół, zwłaszcza wczesną wiosną. Kasztanowiec ma duże kwiatostany bogate w nektar, klon kwitnie bardzo wcześnie, dostarczając energii pierwszym pszczołom sezonu, a wierzba, kwitnąca zanim pojawią się liście, jest jednym z pierwszych źródeł pyłku i nektaru, co pomaga pszczołom odbudować siły po zimie. Dzięki temu te trzy drzewa odgrywają ważną rolę w podtrzymaniu zdrowych rodzin pszczelich.

Maliny, jeżyny, borówka amerykańska - dostępne zarówno dziko, jak i w uprawach. Są bardzo chętnie odwiedzane przez pszczoły – dają zarówno nektar, jak i pyłek. A przy okazji pomagają w powstawaniu słodkich, letnich owoców.

Koniczyna (biała i czerwona) - jest to jedna z najpowszechniejszych roślin pożytkowych na terenach zielonych. Występuje praktycznie na każdym trawniku, a także jest uprawiana jako roślina paszowa. Jej łodygi, które leżą przy ziemi, łatwo się ukorzeniają i osiągają długość około 40 cm. Liście są złożone z trzech odwrotnie jajowatych listków o ząbkowanych krawędziach. Kwiaty mają białą, czasem lekko różową barwę i motylkowy kształt, zebrane są w kwiatostany typu główek. Owocem jest niewielki strąk zawierający od 2 do 4 nasion. Koniczyna biała zaczyna kwitnąć pod koniec maja, a jeśli jest regularnie zgryzana lub koszona, może kwitnąć przez całe lato. Jej kwiaty wydzielają intensywny, przyjemny zapach, który szczególnie przyciąga robotnice pszczoły miodnej oraz trzmiele. Nektar jest dla nich łatwo dostępny. Plon miodu z jednego hektara uprawy koniczyny białej wynosi około 100 kg, natomiast pyłku około 30 kg.

Fasola - roślina jednoroczna, szeroko uprawiana na nasiona w obu Amerykach, Azji oraz Europie. W ogrodach można spotkać odmiany pnące z łodygami sięgającymi do 4 metrów, natomiast na polach przeważają formy karłowe i biczykowe. Liście są duże, trójlistkowe i mają matową powierzchnię. Efektowne kwiaty, białe lub czerwone, tworzą liczne grona wyrastające z kątów liści. Owocem jest strąk zawierający kilkanaście dużych nasion o kształcie przypominającym nerkę. Fasola wielokwiatowa zaczyna kwitnąć na początku lipca i może kwitnąć nawet przez sześć tygodni. Kwiaty otwierają się tylko we wczesnych godzinach porannych i produkują nektar przez jeden dzień. Nektar pojawia się już w pąkach, dlatego trzmiele o krótkich języczkach często nadgryzają kwiaty, a później korzystają z tych otworów także pszczoły. Z jednego hektara fasoli wielokwiatowej można uzyskać około 200 kg miodu.